Politička filozofija novog doba – francusko prosvetiteljstvo Žan Žak Rusoa

Mihajlović, Aleksandar (2013) Politička filozofija novog doba – francusko prosvetiteljstvo Žan Žak Rusoa. Zbornik radova Nova naučna edukativna misao (5). pp. 70-80. ISSN 2334-8631

Text A.Mihajlović-Politička filozofija novog doba-francusko prosvetiteljstvo Žan-Žak Rusoa.pdf - Published Version Available under License Creative Commons Attribution Non-commercial No Derivatives. Download (9MB)

Abstract

Političkom filozofijom krajem 17. i početkom 18. veka bavili su se i engleski empiristi i francuski prosvetitelji. Osnovno pitanje kojim se bavila moderna politička filozofija, kasnije preimenovana u filozofiju politike, bilo je o moralnom opravdanju postojanja države. Država, svojim aparatom prinude i sposobnošću za primenu retributivne pravde, čini prema svojim građanima ono što bi inače bilo zabranjeno da pojedinci/građani čine jedni drugima – u stvari uskraćuje im slobodu u određenoj meri, počev od slobode kretanja pa sve do imovinske slobode. Zato oni počinju da se bave pitanjima – kako pomiriti prirodnu slobodu i jednakost ljudi, odnosno, zašto ograničiti slobodu i narušiti načelo jednakosti. Čitav vremenski period 18. veka u Evropi se naziva „Francuski“ vek ili „Prosvetiteljsko doba“. Francuska je bila središte prosvetiteljskog pokreta, koji je vremenski omeđen izbijanjem i razvojem dve buržoaske revolucije: Engleske „slavne“ iz 1688. godine i Francuske buržoaske revolucije iz 1789. godine. U filozofskom pogledu, tradicionalno englesko prosvetiteljstvo obuhvata period od 1690. godine, kada je Džon Lok objavio „Ogled o ljudskom razumu“ i 1781. godine kada je Imanuel Kant objavio „Kritiku čistog uma“. Iako je pokret nastao u Engleskoj, ipak se najviše razvio u Francuskoj, a zatim po celoj Evropi, oplemenjen principima Francuske buržoaske revolucije sloboda-jednakost-bratsvo. Najveći stubovi ovog pokreta su: zdrav razum i svest o slobodi. Otuda je i termin „filozof“ imao šire značenje nego danas. Filozofi su bili slobodni mislioci. Kao najznačajnije filozofske figure Prosvetiteljstva navode se: Ruso, Monteskje, Volter, Didro, Holbah, Helvecije. Navedeni filozofi se nazivaju i „Enciklopedistima“, jer su svi aktivno sarađivali na izradi Velike francuske enciklopedije. Osim u filozofiji i politici, Prosvetiteljski pokret se manifestovao i u književnosti (klasicizam), likovnoj umetnosti (rokoko), u pedagogiji, kao i u drugim oblastima duhovne kulture.

Actions (login required)

View Item